Extractie van paddenstoelen: waarom en hoe het gebeurt

KENNISBANK / FUNCTIONELE PADDENSTOELEN

Wie ooit een stuk Chaga in een pan heeft laten trekken, kent het moment. Het water wordt langzaam donkerder, het ruikt naar bos en hout, en na een uur heb je een kop met iets wat nergens op lijkt. Dat trage trekken is eigenlijk de oudste vorm van extractie. Mensen ontdekten eeuwen geleden dat een paddenstoel meer geeft als je hem de tijd en de warmte geeft.

Extractie is het woord voor wat daar gebeurt: met een vloeistof, zoals water of alcohol, haal je stoffen uit de paddenstoel. In dit artikel leggen we uit waarom dat nodig is, wat water en alcohol elk meenemen, wat dubbele extractie is, wat het verschil is tussen een extract en een tinctuur, en hoe het bij ons gaat. Wil je eerst weten wat functionele paddenstoelen zijn, lees dan Functionele paddenstoelen: een kennismaking.

De celwand van een paddenstoel bestaat grotendeels uit chitine, dezelfde stof die ook in het pantser van insecten zit. Hij is stevig, en dat is precies waarom hij in het bos zo goed bestand is tegen weer en tijd. Voor ons betekent het dat de stoffen binnenin niet vanzelf vrijkomen. Daarom werken mensen al eeuwen met hitte, vloeistof en tijd om ze los te maken.

Dat is ook de reden dat extractie in de traditie zo vanzelfsprekend was. Een afkooksel in heet water is de oudste vorm die in overzichten steeds terugkomt, en volgens een overzichtsartikel uit 2024 is extractie met heet water nog altijd de meest gebruikte methode. Waarom een extract en een poeder niet hetzelfde zijn, lees je in ons blog Waarom paddenstoelenextracten beter werken dan poeder. Hier kijken we naar wat er in de keuken van extractie zelf gebeurt.

Niet alle stoffen in een paddenstoel lossen op in dezelfde vloeistof. Dat is de kern van extractie.

• Heet water haalt de wateroplosbare stoffen eruit. Denk aan de bètaglucanen (de suikerketens uit de celwand), andere polysachariden en eiwitverbindingen. Het is de manier van de thee en het afkooksel.
• Alcohol haalt de stoffen eruit die niet in water oplossen. Dat zijn onder meer de triterpenen, de bittere stoffen uit bijvoorbeeld Reishi, en sterolen en fenolen.

Een paddenstoel in alleen water laat dus een deel van de stoffen achter. Een paddenstoel in alleen alcohol doet hetzelfde met het andere deel. Dat is de gedachte achter dubbele extractie: eerst water, dan alcohol, en dan combineren. Zo komen beide groepen stoffen in één product. Veel aanbieders noemen dit tegenwoordig, en terecht, want het sluit aan bij hoe de stoffen in de paddenstoel zitten.

Dat het uitmaakt welke methode je kiest, blijkt ook uit onderzoek. In een overzichtsstudie uit 2025 werd beschreven dat bij de paddenstoel Phellinus pini extractie met heet water het hoogste gehalte aan fenolen gaf, terwijl extractie met ultrageluid de sterkste antioxiderende activiteit gaf. Verschillende methoden geven dus verschillende profielen. De auteurs wijzen er ook op dat het nog een uitdaging is om de gehaltes aan werkzame stoffen tussen producten te standaardiseren.

Naast water en alcohol bestaan er technieken die de celwand op een andere manier openen.

• Ultrasone extractie gebruikt geluidstrillingen om celstructuren open te breken, zonder te verhitten. In een overzicht uit 2024 over de glucanen uit paddenstoelen werd beschreven dat ultrageluid in de besproken studies de opbrengst met ongeveer 52 tot 129 procent verhoogde ten opzichte van methodes zonder.
• Aanpassen van zuurgraad (pH) of druk kan stoffen losmaken die anders aan de celwand vastzitten.

Hetzelfde overzicht benadrukt dat er geen standaardprotocol is: elke paddenstoel en elke producent kiest een eigen route. Het is dus goed om te weten welke stappen een aanbieder gebruikt, en waarom.

Je komt beide woorden tegen en ze liggen dicht bij elkaar.

Een extract is het algemene woord voor het resultaat van extractie, als vloeistof of als poeder, bijvoorbeeld een droog extract. Een tinctuur is een extract dat met alcohol is gemaakt en in een vloeistof wordt bewaard. Een dubbel extract in vloeibare vorm is daarom vaak een tinctuur. Zoek je naar “Chaga extract”, “Reishi extract” of “Lion’s Mane tinctuur”, dan zoek je in de praktijk vaak naar hetzelfde, in verschillende vormen. Je vindt onze vloeibare extracten bij functionele paddenstoelen kopen.

Een veelgebruikte aanduiding is de verhouding, zoals 10:1 of 20:1. Dat zegt hoeveel grondstof er is gebruikt voor het maken van een deel extract. Het zegt niet automatisch hoeveel werkzame stof erin zit, want dat hangt af van de paddenstoel en de methode. Meer over hoe je zulke aanduidingen leest, volgt in Hoe herken je een goed paddenstoelenextract?.

Onze aanpak bestaat uit vier stappen, en die staan uitgebreid beschreven op de pagina onze viervoudige extractiemethode. In het kort:

• Warm water trekt rustig, per paddenstoel met een eigen temperatuur en tijd, om de wateroplosbare stoffen vrij te maken.
• Alcohol neemt de stoffen mee die niet in water oplossen, bij maximaal 60 graden. In de uiteindelijke tinctuur is de alcohol teruggebracht tot ongeveer 25 procent.
• Ultrageluid opent celstructuren zonder hitte.
• Zuurgraad en druk worden waar nodig aangepast om stoffen los te maken die anders vast blijven zitten.

Het hele proces duurt gemiddeld zes tot twaalf uur, met rust ervoor en erna. Daarvoor drogen we de paddenstoelen langzaam bij 35 tot 40 graden, werken we in kleine batches in Nederland en bewaren we de tincturen in violet glas. Dat past bij wat we geloven: een paddenstoel verdient tijd. Waar mogelijk gebruiken we wilde oogst, en hoe dat zit, lees je in Wilde en gekweekte paddenstoelen: wat is het verschil?.

Een goed extract begint bij een goede paddenstoel. Extractie haalt stoffen uit wat er is, maar maakt een paddenstoel niet beter dan hij was. Het is dus even belangrijk dat het gaat om het echte vruchtlichaam, van de juiste soort, met een duidelijke herkomst. En hoeveel een extract voor jou betekent, verschilt van mens tot mens. Mensen beschrijven doorgaans dat ze na een paar weken rustig gebruik iets merken, maar bij iedereen is dat anders.

De wetenschap staat hier nog niet op een standaard. Een studie uit 2026 mat in commerciële poeders van medicinale paddenstoelen hoeveel bètaglucaan ze bevatten en vond grote verschillen tussen soorten: Lion’s Mane en Reishi zaten rond 34 procent, Chaga rond 9 procent. Het zegt vooral dat de samenstelling per paddenstoel verschilt, en dat je aanbieders met open vizier moet vragen wat erin zit.

Voor veel mensen is het innemen van een extract meer dan een handeling. Het is een klein moment waarop je even stilstaat: een paar druppels, een slok water, een adem. Dat past bij de traditie waaruit extractie komt, waarin een afkooksel iets was om langzaam te maken en rustig te drinken. Geef het een vast moment in je dag, bijvoorbeeld in de ochtend of de avond, en houd een paar weken kort bij hoe je je voelt. Zo ontdek je zelf wat het voor jou betekent.

Extracten, en zeker tincturen met alcohol, zijn niet voor iedereen geschikt. Bespreek ze eerst met je arts of apotheker als je zwanger bent of borstvoeding geeft, medicijnen gebruikt, een auto-immuunziekte hebt, geen alcohol mag of wilt gebruiken, of binnenkort een operatie krijgt. Meer lees je in Contra-indicaties en verantwoordelijk gebruik. Wil je samen kijken wat bij je past, dan kan dat in een coachingsgesprek.

Waarom paddenstoelenextracten beter werken dan poeder
De geschiedenis en traditionele toepassingen van medicinale paddenstoelen
Lion’s Mane: focus en helderheid
Reishi: rust, balans en veerkracht
Functionele paddenstoelen: een overzicht

• Flores e.a. (2024), Polysaccharides, The glucans mushrooms: molecules of significant biological and medicinal value
• Yang e.a. (2025), Frontiers in Cellular and Infection Microbiology, overzicht van paddenstoelendranken
• Marcotuli e.a. (2026), Frontiers in Food Science and Technology, bètaglucaangehalte in commerciële paddenstoelenpoeders

Dit artikel is bedoeld als informatie en is geen medisch advies. Functionele paddenstoelen zijn geen geneesmiddel en vervangen geen medische behandeling. Heb je vragen over jouw situatie, bespreek ze dan met een arts. Lees ook onze disclaimer.