Microdosing-protocollen: Fadiman, Stamets & om-de-dag — hoe kies je wat bij jou past

Een microdosing protocol is geen wet. Het is een keuze die je maakt op basis van wat je weet over je lichaam, je doelen en je ritme. Toch wordt die keuze vaak omgedraaid: mensen kiezen een protocol omdat het bekend is, niet omdat het logisch past bij wat ze zoeken.

Dit artikel gaat niet over het opsommen van protocollen. Het gaat over de logica erachter: waarom rustdagen werken zoals ze werken, waarom Fadiman voor drie dagen koos en Stamets voor zeven, en hoe je een protocol kiest, volgt en eventueel weer loslaat.

Om een protocol te begrijpen, moet je eerst begrijpen wat het probeert op te lossen: tolerantie.

Psilocybine werkt via de 5-HT2A-receptor, een serotoninereceptor in de hersenen. Herhaalde toediening van psychedelica leidt tot een snelle vorm van tolerantie, tachyfylaxie genoemd, die deels wordt veroorzaakt door deze receptor. Simpel gezegd: neem je twee dagen achter elkaar dezelfde dosis, dan voel je op de tweede dag aanzienlijk minder. Een tweede dosis binnen 24 uur na de eerste geeft merkbaar minder effect, en een volledig herstel van de receptorgevoeligheid duurt ongeveer 48 uur.

Dat is de kern van elk protocol. Elk schema is in essentie een antwoord op dezelfde vraag: hoeveel rust heeft het serotoninesysteem nodig om weer volledig gevoelig te zijn, en hoe bouw je daar een ritme omheen dat ook praktisch leefbaar is?

Fadiman, Stamets en de andere protocolontwerpers kwamen tot verschillende antwoorden. Niet omdat een van hen het bij het verkeerde eind heeft, maar omdat ze verschillende doelen voor ogen hadden.

James Fadiman ontwikkelde zijn protocol op basis van een eenvoudige observatie: gebruikers meldden dat de effecten van een microdosis ongeveer twee dagen aanhielden. Daaruit volgde het schema: één dag doseren, twee dagen rust. Dag één is de doseerdag, dag twee de dag waarop je vaak nog resten van het effect merkt, dag drie de dag waarop je systeem weer volledig terug is bij je baseline.

Dit is niet alleen het bekendste protocol. Het is ook het schema waarop het meeste gepubliceerde microdosing-onderzoek is gebaseerd, inclusief de invloedrijke placebo-gecontroleerde studie van Szigeti en collega’s uit 2021. Daarmee functioneert het Fadiman-protocol als referentiepunt: andere protocollen wijken er bewust van af, met een reden.

Wat het Fadiman-protocol wetenschappelijk sterk maakt, is de precisie waarmee het de tolerantiecurve volgt. Het is, in de woorden van onderzoekers, het strakste praktische schema dat het volledige effect per dosis behoudt. Elke doseerdag levert dus een vol effect op, zonder dat de vorige dosis nog meespeelt.

Past bij: mensen die voor het eerst microdosen, mensen die een wetenschappelijk goed gedocumenteerd schema willen volgen, mensen die behoefte hebben aan een dag ertussen om te observeren en een dag om volledig terug te keren naar hun baseline.

Het Stamets-protocol is geen alternatieve manier om hetzelfde probleem op te lossen. Het is een protocol met een ander doel.

Waar Fadiman optimaliseert voor maximaal effect per dosis, optimaliseert Stamets voor opbouw. Paul Stamets stelt dat de combinatie van een lage dosis psilocybine, een niacineflush en Lion’s Mane een positief, aanhoudend effect heeft op het gedrag en de groei van hersencellen: neuroplasticiteit. Voor die hypothese is een andere structuur nodig: meerdere dagen achter elkaar doseren om een cumulatief effect op te bouwen, gevolgd door een langere rustperiode om te herstellen. 

Het ritme van vier dagen doseren en drie dagen rust accepteert dus bewust dat niet elke doseerdag een vol effect oplevert. Op de latere dagen van de cyclus is microdosing daardoor minder uitgesproken voelbaar. Dat is geen ontwerpfout. Het is een bewuste afweging: minder piekeffect per dosis, in ruil voor meer cumulatieve opbouw via de toegevoegde stoffen.

Past bij: mensen die specifiek geïnteresseerd zijn in de combinatie met Lion’s Mane en niacine, mensen die werken aan langetermijndoelen zoals cognitieve ondersteuning, en mensen die al ervaring hebben met microdosing en bewust kiezen voor een intensiever ritme.

Voor meer informatie over dit protocol bekijk dan dit artikel:

Lion’s Mane & microdosing: het Stamets-protocol

Tussen Fadiman en Stamets in zit het om-de-dag-protocol, gepopulariseerd door het Microdosing Institute. Je doseert, neemt een dag rust, doseert weer.

Dit schema bouwt op een iets andere lezing van de tolerantiedata. Omdat volledig herstel van de receptorgevoeligheid ongeveer 48 uur duurt, levert één rustdag tussen twee doseerdagen een gedeeltelijk herstelde respons op: niet het volle effect van het Fadiman-schema, maar ook niet de uitvlakking van vier dagen achter elkaar.

Het resultaat is een ritme met meer continuïteit. Je doseert drie tot vier keer per week in plaats van twee tot drie, wat het makkelijker maakt om microdosing een vast onderdeel van je week te maken, zonder de cumulatieve opbouw die het Stamets-protocol nastreeft.

Past bij: mensen die al wat ervaring hebben met het Fadiman-protocol en een stabieler, frequenter ritme zoeken, en mensen die merken dat twee rustdagen net iets te lang aanvoelt om het effect goed vast te houden.

Er is geen protocol dat objectief het beste is. Er is wel een protocol dat het beste past bij jouw situatie, op dit moment. Een paar vragen helpen om die keuze te maken.

Ben je nieuw met microdosing? Begin met Fadiman. Het geeft je de duidelijkste informatie over hoe jouw systeem op een microdosis reageert, omdat elke doseerdag een vol effect oplevert zonder ruis van de vorige dosis.

Hoe begin je met microdoseren? Een complete gids voor een bewuste start

Wil je specifiek aan cognitieve opbouw werken, los van directe stemmingseffecten? Het Stamets-protocol is daarvoor ontworpen, mits je bereid bent de combinatie met Lion’s Mane en niacine te volgen.

Heb je al ervaring en wil je een stabieler, frequenter ritme? Het om-de-dag-protocol biedt meer continuïteit zonder de intensiteit van dagelijks doseren.

Heb je een onregelmatige week, met wisselende verplichtingen? Een lichter schema zoals twee keer per week geeft meer flexibiliteit, ten koste van een wat tragere opbouw.

Reageer je gevoelig op psilocybine, zelfs in lage doses? Begin met het lichtste schema dat beschikbaar is en bouw pas op als je weet hoe je systeem reageert.

De meeste microdosing protocollen worden vier tot acht weken gevolgd, gevolgd door een resetperiode van twee tot vier weken zonder doseren. Die pauze is geen onderbreking van het proces, maar onderdeel ervan. Het serotoninesysteem heeft tijd nodig om volledig terug te keren naar zijn uitgangswaarde, en jij hebt tijd nodig om te evalueren wat de ronde heeft opgeleverd.

Vier weken is meestal het minimum om een eerlijk beeld te krijgen. De eerste één à twee weken zijn vaak een aanpassingsperiode: lichte hoofdpijn, vermoeidheid of een gevoel van activatie komen in deze fase vaker voor en zeggen weinig over of het protocol werkt. Pas vanaf week twee of drie wordt zichtbaar of het schema past.

Dit is de vraag die de meeste protocol-artikelen overslaan: wat doe je als een microdosing protocol niet (meer) werkt?

Wisselen is logisch als: het effect na een paar weken merkbaar afneemt zonder dat de rustdagen genoeg compenseren, je merkt dat je meer continuïteit nodig hebt dan het huidige schema biedt, of je intentie is veranderd sinds je begon.

Een protocol verlaten voor intuïtief microdoseren is logisch als: je een paar volledige rondes hebt gedaan en goed weet hoe je systeem reageert. Veel mensen stappen na ervaring met het Fadiman-protocol of de Stamets-stack over op een intuïtievere routine, waarbij ze doseren wanneer het past bij wat ze die week nodig hebben, in plaats van een vast schema te volgen.

Stoppen is logisch als: klachten aanhouden voorbij de gebruikelijke aanpassingsperiode, het microdoseren je dagelijks functioneren in de weg gaat zitten, of je simpelweg merkt dat het je niet meer dient. Een protocol is een hulpmiddel. Het is geen verplichting om vol te houden als het niet meer past.

Intuïtief microdoseren vraagt overigens nog steeds om structuur. Het is daarbij belangrijk om minimaal één dag tussen twee doseringen aan te houden, of twee opeenvolgende dagen per week te reserveren voor microdosing, om tolerantieopbouw te voorkomen. Vrijheid van schema betekent niet vrijheid van de onderliggende biologie.

De wetenschappelijke onderbouwing achter protocollen zoals Fadiman is sterker dan bij Stamets. Dat is het eerlijkst om te benoemen. De tolerantielogica achter Fadiman is goed gedocumenteerd in zowel zelfrapportage als laboratoriumonderzoek naar receptordownregulatie. De stacking-logica achter Stamets is plausibel, maar minder rechtstreeks onderzocht als combinatie.

Dat maakt geen van beide protocollen ongeldig. Het betekent vooral dat je eigen observatie altijd zwaarder weegt dan het protocol zelf. Een schema is een vertrekpunt om te experimenteren, geen voorschrift dat boven je eigen ervaring staat.

Een protocol geeft structuur aan iets dat anders chaotisch zou aanvoelen. Het maakt experimenteren overzichtelijker en geeft een kader om je ervaringen aan af te zetten.

Maar het blijft een middel. Niet een doel, niet een prestatie om vol te houden uit principe. De vraag is niet welk protocol het beste is. De vraag is welk protocol jou op dit moment het beste dient, en de bereidheid om dat antwoord bij te stellen zodra je meer weet.

Wil je weten welke microdosering bij jou past binnen een gekozen protocol? Lees dan ons artikel over je sweet spot vinden.