Chaga: kracht, weerstand & aarding

KENNISBANK / FUNCTIONELE PADDENSTOELEN

Chaga is misschien wel de meest bijzondere van alle functionele paddenstoelen. Hij ziet eruit als een stuk verbrand hout: een harde, zwarte, gescheurde knobbel die uit de stam van een berk groeit, in de koude bossen van Siberië, Scandinavië en Canada. Breek je hem open, dan vind je een warme, goudoranje kern. Een zwarte uitgroei op een witte boom, en toch wordt hij al eeuwenlang gewaardeerd als thee voor kracht en veerkracht.

In dit artikel lees je waar Chaga vandaan komt, hoe hij in de traditie werd gebruikt, wat mensen ervaren van Chaga werking, hoe je hem gebruikt en waar je op let als je een Chaga paddenstoel extract of thee kiest.

Chaga heet wetenschappelijk Inonotus obliquus. In het Nederlands vind je hem soms onder de naam berkenweerschijnzwam. Het is een schimmel die zich over tientallen jaren in een berk nestelt en daar uiteindelijk die zwarte, kurkachtige knobbel vormt die je als Chaga kent. Hij lijkt dus niet op de paddenstoelen met een hoed zoals je die uit het bos kent. Hij is hard, zwaar en niet te eten zoals een champignon, daarom wordt hij altijd gemalen, gekookt of geëxtraheerd.

Chaga groeit in koude streken en het duurt jaren voor een knobbel groot genoeg is om te oogsten. Daarom is wilde Chaga uit gezonde bossen iets anders dan wat in een fabriek wordt gekweekt, en dat verschil merk je in kwaliteit en prijs.

In de koude bossen rond Siberië, Rusland, de Baltische landen en Scandinavië wordt Chaga al eeuwen gebruikt als volksgeneesmiddel en als thee. Je maakte er thee van door stukjes uren te laten trekken, of je raspte hem tot poeder. Volgens een essay over de Khanty, een volk uit het gebied rond de Ob in Siberië, gebruikten zij Chaga al in de zestiende eeuw, als thee en als onderdeel van wasrituelen, voor allerlei klachten van maag, hart en lever.

Het mooiste verhaal komt uit Finland. Volgens een overzicht werd Chaga daar tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen gewone thee schaars was, een veelgebruikte drank, die tikkathee werd genoemd, naar de Finse naam voor de specht. In een tijd van tekorten was het een vertrouwde warme drank uit het bos.

Chaga komt zelfs voor in de Russische literatuur. In Kankerafdeling beschrijft Solzhenitsyn de zwarte uitgroei op de witte berk, die in de volksverhalen van zijn tijd als geneesmiddel werd gebruikt. Het is een beeld dat bijna een symbool is geworden: iets lelijks en donkers dat voor mensen iets waardevols werd.

In die streken wordt Chaga vooral genoemd als iets voor weerstand: wat je drinkt om sterk door de lange, koude winter te komen. Ook in overzichten van het traditionele gebruik in Siberië, Rusland en Noord-Europa komt dat telkens terug, naast het gebruik voor maag, huid en algemene kracht.

Wat al die verhalen delen is dat Chaga niet als snelle oplossing werd gezien, maar als iets uit de natuur dat je trouw drinkt: een warme aftrek om weerstand en kracht op te bouwen in lange, koude winters. Dat past bij hoe mensen hem vandaag nog gebruiken, als ritueel moment van aarding en warmte.

Mensen die Chaga gebruiken, beschrijven vaak een rustig en gestaag effect. Wat je het vaakst hoort:

• Meer energie op de achtergrond, zonder het opgejaagde gevoel van koffie.
• Een gevoel van veerkracht en stevigheid, vooral in de koude maanden en in drukke of vermoeiende periodes.
• Dat ze zich weerbaarder voelen. Veel mensen drinken Chaga juist in de herfst en winter.
• Meer rust in je hoofd bij prikkels en een gevoel van aarding.
• Een warm, volwaardig ritueel van een kop thee of een paar druppels op een vast moment.

Dat zijn ervaringen en geen garanties. Chaga werkt geleidelijk. Sommige mensen merken binnen een paar dagen iets, anderen pas na weken, en het is niet bij iedereen hetzelfde. Dat maakt hem een mooie metgezel voor een bewust ritme.

Chaga: de paddenstoel voor kracht, weerstand en aarding

Chaga – de paddenstoel voor kracht, weerstand en aarding

Er zijn verschillende manieren om met Chaga te werken:

• Thee of afkooksel. Je laat stukjes of poeder minstens een uur zachtjes trekken. Het resultaat is aardachtig en mild. Dit is hoe het van oudsher werd gedaan.
• Extract of tinctuur. Praktisch, goed te doseren en je neemt het onder de tong. Dit is de vorm die wij het meest aanbevelen.
• Koffiealternatief. Sommige mensen mengen Chaga in hun koffie of vervangen koffie door een warme Chaga-drank.

Bij ons Chaga extract gebruik je twee keer per dag een half pipetje, ongeveer 10 druppels, onder de tong. Houd het minstens 20 seconden vast voor je doorslikt. Geef het een aantal weken en houd bij hoe je je voelt. Wil je Chaga combineren met rust in de avond, kijk dan ook naar ons Chaga en Purple Reishi extract.

Het onderzoek naar Chaga staat nog aan het begin, maar de eerste uitkomsten zijn mooi. In een studie bij muizen met geheugenverlies verbeterde een Chaga-extract het leervermogen en het geheugen, doordat het de eigen antioxidanten van het lichaam herstelde. In dierstudies zijn ook ontstekingsremmende en pijnstillende effecten gezien, en in het lab beïnvloedde Chaga de signalen van het immuunsysteem. Bij mensen is er nog geen onderzoek naar gedaan. Over de juiste hoeveelheid is dus ook geen afspraak.

Dat betekent niet dat er niets is. Het betekent dat de traditie voorloopt op de wetenschap, en dat meer onderzoek welkom is. Het past bij wat mensen al eeuwen vertellen en wat veel gebruikers vandaag ervaren.

Chaga wordt vaak gebruikt in de uren en dagen rondom microdoseren, als ondersteuning voor aarding en een rustig ritme. Er is geen onderzoek naar deze combinatie. Het is een keuze op basis van ervaring, dus begin rustig en kijk hoe je reageert.

Meer over hoe je ze combineert lees je in Microdosing combineren met functionele paddenstoelen en over het voorbereiden van je ritme in Intentie en voorbereiding bij microdoseren. Wil je er samen naar kijken, dan kan dat in een coachingsgesprek.

Je ziet beide woorden door elkaar, en meestal bedoelen ze hetzelfde: een vloeibaar extract dat je in druppels gebruikt. Een extract is wat uit de paddenstoel is getrokken met water, alcohol of allebei. Een tinctuur is een extract op basis van alcohol. Omdat verschillende stoffen oplossen in water of in alcohol, combineren goede aanbieders beide. Bij ons gebeurt dat in vier stappen, zie onze viervoudige extractiemethode.

Het voordeel van druppels is dat je ze goed kunt doseren en makkelijk in je dag past. Wil je het zelf proberen, dan vind je ons Chaga extract in de webshop.

Chaga loopt sterk uiteen in kwaliteit. Hier let je op:

• Wilde oogst. Echte Chaga groeit jarenlang op een levende berk. Wij werken met wilde Chaga uit de bossen van Noord-Europa. Wees alert op goedkope producten waar niet bij staat waar de Chaga vandaan komt.
• Extractiemethode. De waardevolle stoffen zitten in een harde structuur. Onze viervoudige extractiemethode gebruikt warm water, koud water, alcohol en ultrageluid om zoveel mogelijk vrij te maken.
• Transparantie. Een goede aanbieder vertelt je waar het product vandaan komt, hoe het is gemaakt en wat erin zit.

Chaga wordt door veel mensen goed verdragen, maar een paar punten verdienen aandacht:

• Bloedverdunners of bloedingsneiging. Chaga kan de bloedstolling beïnvloeden. Bespreek het met je arts als je bloedverdunners gebruikt of een operatie gepland hebt.
• Diabetes. Chaga kan invloed hebben op je bloedsuikerspiegel, vooral als je insuline of andere medicijnen gebruikt.
• Auto-immuunziekten en medicijnen voor het immuunsysteem.
• Nieren. In de medische literatuur zijn gevallen beschreven van nierschade na langdurig gebruik van grote hoeveelheden Chaga-poeder, door de oxalaten erin. Heb je nierproblemen of nierstenen, bespreek het dan eerst met je arts.
• Zwangerschap en borstvoeding. Er is te weinig bekend over de veiligheid.

Meer lees je in Contra-indicaties en verantwoordelijk gebruik en in onze disclaimer.

Wat zijn functionele paddenstoelen?
Reishi: rust, balans en veerkracht
Lion’s Mane: focus en helderheid
Onze functionele paddenstoelen extracten

• Healthline, Chaga mushroom: benefits, side effects and more
• Atlas Obscura, Chaga mushroom
• Emerson College, Potash, Cancer of the Birch Tree
• Frontiers in Pharmacology (2023), overzicht van onderzoek naar Chaga, samengevat door NutritionInsight
• Memorial Sloan Kettering, Chaga
• Case report, Chaga mushroom-induced oxalate nephropathy

Dit artikel is bedoeld als informatie en is geen medisch advies. Functionele paddenstoelen zijn geen geneesmiddel en vervangen geen medische behandeling. Heb je vragen over jouw situatie, bespreek ze dan met een arts. Lees ook onze disclaimer.